Ana menüyü aç

Turgut Özal

Türk siyasetçi
(Özal sayfasından yönlendirildi)
Turgut Özal
(Turgut Özal) Felipe González ofrece una rueda de prensa con el primer ministro de Turquía. Pool Moncloa. 15 de septiembre de 1989 (cropped).jpeg
Doğumu
13 Ekim 1927
Malatya, Türkiye
Ölümü
17 Nisan 1993
Ankara, Türkiye


Turgut Özal (13 Ekim 1927, Malatya - 17 Nisan 1993, Ankara), Türkiye Cumhuriyeti'nin 45. ve 46. dönem hükümetlerinde başbakanlık yapmış, ardından 8. cumhurbaşkanı seçilmiş ve görevi başında hayatını kaybetmiş olan siyasetçi ve devlet adamı.

SözleriDüzenle

  • Sayın Evren'in Türkiye'yi 12 Eylül ile beraber bir yıkıntıdan, çöküntüden kurtardığına canıgönülden inanıyorum.[1]
  • 1983 yılında yapılan seçimler, Anavatan Partisi ile birlikte, benim vaktiyle, tâ 1979'da ileri sürdüğüm bazı fikirleri de bir nevi iktidara getirmiş oldu, ki o zamana göre aykırı denilecek kadar değişik ve farklı fikirlerdi bunlar; serbest pazar sistemi ve ferdin önceliğine dayanan bir ilkeler bütünü. Ferdin devletten daha önemli ve öncelikli olduğu, hatta bir anlamda imtiyazlı olduğu, serbest pazar mekanizmasının işlerlik kazandığı bir sistem.[2]
  • İslâm dini fakirliği değil, zenginliği öne çıkartır, Allah zengini sever.[3]
  • Hele gençler, ben her zaman söylüyorum, bir hadiseyi hafızanızda filme alın da o filmi banyo etmeyin. Çünkü sabitleştirirsiniz. O film gördüğünüz gibi değildir. Siz bir tarafından görürsünüz, hadisenin bir başka tarafı daha vardır. Çok boyutludur birçok şeyler.[4]
  • Hakikatleri olduğu gibi konuşalım. Bundan hiç korkumuz yok. Münakaşadan da korkumuz yok. Ama hadiseleri, hakikatleri saptırmamaya dikkat edelim. Yoksa bazı tabuları olduğu gibi önümüze koyarak, "Bu tabudur, münakaşa etmeyelim" diyemeyiz.[5]
  • Benim memurum işini bilir.[6]
("Bu kadar az maaşla memur nasıl geçinecek?" sorusuna cevabı.)
  • Cumhurbaşkanının bugünkü haliyle yetkilerine bir ilave ve çıkarma yapılmadan halk tarafından seçilmesini tercih ederim.[7]
  • Devlet, mabut veya baba değildir. Devlet bir istihdam kapısı da değildir. Aslolan devletin zenginliği sonucu milletin zenginliği değil, milletin zenginliği sonucu devletin zengin olmasıdır.[8]
  • Fifty fifty kardeşim.
  • Irak Savaşı'na Amerikalıların yanında girersek bir koyar üç alırız.[9]
  • Anayasayı bir kere delmekle bir şey olmaz.[10]
(Özel televizyon yayınlarının mevcut anayasaya aykırı şekilde başlaması hakkındaki sorulara cevaben.)
(Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün açılışında köprü üstünden kendi kullandığı araçla geçerken, eşine)
  • Ben zenginleri severim.
  • Şimdi, bu işi değiştirdik, buyurun kardeşim!
(ANAP Kongresi'nde uğradığı suikast girişiminin hemen öncesinde söylediği son sözler. Bu cümleyi tamamlar tamamlamaz salonda iki el silah sesi yankılanmıştır.)
  • Allah'ın verdiği ömrü onun izninden başka alacak yoktur! Biz de ona teslim olmuşuzdur.
(ANAP kongresinde uğradığı suikast girişiminin ardından kürsüde söyledikleri.)
  • Bir şeyler bulabilen, bir şeyler keşfedilebilen, bir şeyler icat edebilen ve birtakım yenilikler getiren ülkelerin hepsinde, belki bir iki tane, belki iki üç tane bu ülke, en önemli hususiyetin serbest bir düşünce ve düşünceyi ifade hürriyetinin olduğunu gördüm.[11]
  • Ekonominin tabii kanunları vardır. Bu kanunların dışına çıkarak nehri tersine akıtmayalım.
  • Amerikan Anayasası'na baktım. Ben anayasa tartışılsın istiyorum. Tartışma lafı olunca hemen bir anayasa profesörü ortaya çıkıp, olmaz diyor.[12]
  • Ben açık olarak iki şeyin yanındayım. Biri açık bir toplum, ikincisi serbest bir ekonomi.[13]
  • Demiryolları Moskof işidir.
  • Bize yardım ediyorsunuz. Yardımdan fazla önemli gördüğümüz husus ticarettir. Bize daha fazla ticaret imkanı verin.
(ABD Başkanı Ronald Reagan'a hitaben.[14])
  • Devlet millet içindir, millet devlet için değildir!
  • Cumhurbaşkanı oldum diye namazı mı terk edeceğim?
  • Sen onu git küçük Turgut'a anlat.
(Erdal İnönü'ye cevap verirken. Torununu(!) kastederek.)
  • Kazık mı kaktın kardeşim, kazık mı kaktın?! Ne olur? Başkası gelse ne olur?!
(1987 yılında 12 Eylül döneminin yasaklı liderlerinin siyasete dönmesinin oylandığı referandumun kampanya döneminde Süleyman Demirel için söyledikleri)
  • Seni daha iyi yapıyor.
(1993'te TV'de katılmış olduğu "Rüstem Batum Şov" adlı programın "Plastip Şov" bölümünde Turgut Özal ve Rüstem Batum'un taklidi yapılır. Taklit sonrası Rüstem Batum, Özal'a taklidi nasıl bulduğunu sorar. Özal soru üzerine böyle cevap verir.)
  • Birinci sınıf büyük devlet olabilmenin şartlarından birincisi iyi bir coğrafi konumda bulunmak, ikinci yeterli büyüklükte, nitelikte nüfustur.[15]
  • Seçimden önce zam yapacak kadar enayi miyim?
  • Alışırsınız, alışırsınız.
(Aktif Cumhurbaşkanlığı stilini "alışamadık" diye eleştiren liderlere atfen.)

Hakkında söylenenlerDüzenle

  • Turgut Bey'in politik görüşlerinin tümüne katlandığımı söyleyemem. Yani tümünü kabul ettiğimi, katıldığımı söyleyemem. Olayları büyük düşünmekten yana bir insandı. Kısa vadeli işlerle pek ilgilendiğini sanmıyorum.[16] - Cem Karaca
  • Türkiye, Özal'ın oyuncağı değildir. Cumhurbaşkanı yetkilerini aşmaya devam ediyor. Gün, Özal'ı indirme günüdür.[17] - Bülent Ecevit
(Özal'ın Çankaya'da Kürt liderlerle yaptığı görüşme üzerine)
  • Sayın Özal'ın şimdiye kadar, serbestleşme politikaları ile kıskanılacak bir ekonomik büyüme hızını yeniden düzenlemede elde ettiği başarı, bu hakikati göstermektedir. Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye'nin ekonomik programını şiddetle desteklemekte ve Türkiye'nin mesul ve muvaffak bir şekilde milletlerarası finansal mükellefiyetlerini yerine getirmesini alkışlamaktadır.[18] - Ronald Reagan
(ABD liderinin 29 Mart 1985'te Hürriyet'e verdiği mülakattan)
  • Sayın Başbakan, siz ve Cumhurbaşkanı Evren, demokratik müesseseleri yeniden kurma ve ekonomik büyümeyi yeniden sağlama konusundaki muvaffakiyetlerinizle gurur duymak için iyi bir sebebiniz var. Zor bir milletlerlararası borç sorununu kontrol altına aldınız ve ülkenizi genişletilmiş ticaret ve dış yatırıma açtınız. Türkiye'nin ekonomik reform programı, cesaretinizi ve vizyonunuzu yansıtıyor ve Türk halkının belirlenmesine şahitlik ediyor. Vatandaşlarınızın bu zaruri fakat lüzumlu olan taahhütte yaptıkları fedakarlıkları anlıyor ve takdir ediyorum.[19][20] - Ronald Reagan
(ABD liderinin Beyaz Saray'da yaptığı görüşme sonrası açıklamadan, 2 Nisan 1985.)
  • Sayın Özal, 1980 öncesi diye lafa başlar, onun bütün faturasını benim üstüme yığar. Halbuki o devirlerin hesabı görülmüştür. 89'da Türkiye'de ekmek kaç paradır? Ekmek, 300 liradır. (...) Biz diyoruz ki, Türkiye'yi fukaralaştırdın. Türkiye'yi sıkıntılar içine soktun. Çalışan milyonların alın terini, el emeğini vermedin.[21] - Süleyman Demirel
(1989'da yapılan TRT Seçim Özel açıkoturumunda Özal'a karşı)
  • Körfez Savaşı sırasında birlikte yapacağımız çok şey olduğunu biliyorduk. Türkiye'deki çeşitli kesimler için bu çok zordu. Tabii kendisi için de çok zordu. Ama o tavrını her zaman korudu. En güç zamanlarda bile sözünü tuttu. Bütün bildiğim Türkiye'nin çıkarlarını birinci sıraya koyduğuydu. Ancak bunu yaparken medeni dünyanın göreceği zararları da hesap etti ve bütün insanlığın çıkarları doğrultusunda davrandı. Onun liderliği olmasaydı, Türkiye insanı yapayalnız ve oyundışı kalacaktı. Tarih böyle yazacak.[22] - George H. W. Bush
  • Benim dünya rekorumu kaçıncı hakkımda hangi kiloda, total, koparma, silkme olsun bütün dünya rekorlarımı ezbere biliyordu. Bütün bunlar bir başbakan için hayret vericiydi. - Naim Süleymanoğlu
  • Sayın Özal'ı en son gördüğümde beni ailesi ile birlikte yemeğe davet etmişti. O zaman bile fikirlerle doluydu (...) Ve hep benim aklımda bir soru vardı. "Bu insan Türkiye için neler daha neler planlıyordu." Hep kafama bu soru takılıp kalmıştı.[23] - Margaret Thatcher
  • Ben onun büyüklüğünü hayatımda gördüm her zaman. Ama vefatından sonra artık daha soğukkanlılıkla kavrayabildim. - İhsan Doğramacı
  • Bir, Musul'u almak istediği kesindir.
    İki, 1992 yılında, gelecek yüzyılın "Türk Yüz Yılı" olacağını açıklamıştı. Önce hamisi ve daha sonra rakibi Demirel, "Adriyatik'ten Çin Seddi'ne kadar Türkler" formülasyonu ile, iddiayı daha yükseltmişti. Ben tam o yıllarda, "Emperyalist Türkiye" kitabını çıkartmıştım. 1993 yılındaki, Türk tarihinde eşi olmayan cüretteki, katliam, bunların sonucudur. 1993 yılındaki darbe, Türkiye'deki maksimalist eğilimleri ortadan kaldırmayı ve silmeyi hedef almıştır. Bir dönemdir.
    Üç, faili bellidir. - Yalçın Küçük
  • Bir anlamda Cumhuriyet döneminin en samimi sağcısı Özal olmuştur.[25] - Şener Battal
  • Kanaatimce Özal tek idi ve hep öyle kalacaktır.[26]

KaynaklarDüzenle

  1. Özal'ın Kenan Evren hakkındaki görüşleri.
  2. Temmuz 1992'de yaptığı bir konuşmadan
  3. yenisafak.com.tr
  4. Değişen Türkiye'de Toplum ve Siyaset Paneli, Ocak 1993
  5. Ocak 1987
  6. Gönüllerin Cumhurbaşkanı
  7. Ocak 1988'de yaptığı bir konuşmadan
  8. Yeni Görüşün Esasları isimli tebliği (1979)
  9. Dönemin Ana Muhalefet Lideri Süleyman Demirel tarafından sıklıkla dile getirilen bu söz, Özal tarafından daha sonra inkar edilmiş ve böyle bir beyanda bulunmadığını ifade etmiştir.
  10. Bu sözün çıkardığı tartışmalar üzerine daha sonra Çankaya Köşkü'nden yapılan 8 sayfalık yazılı açıklamada Özal, bu sözü söylemediğini öne sürmüştür.
  11. "Geleceğe Bakış, Değişim" başlıklı konuşmasından, 16 Ekim 1992
  12. Ocak 1988'de yaptığı bir konuşmadan
  13. Ocak 1988'de yaptığı bir konuşmadan
  14. Özal'ın 1985'teki Beyaz Saray ziyaretinde yaptığı konuşmadan.
  15. 3. İzmir İktisat Kongresi'nde yaptığı konuşmadan, Haziran 1992.
  16. https://www.youtube.com/watch?v=L7vymYpx2Mk%7C1994 tarihli Turgut Bey belgeselinden
  17. http://www.eskigaste.com/wp-content/uploads/2017/07/bulent-ecevit-turgut-ozal.jpg
  18. https://www.reaganlibrary.gov/research/speeches/32985g%7CWritten Responses to Questions Submitted by Hurriyet of Turkey
  19. https://www.reaganlibrary.gov/research/speeches/40285b%7CRemarks Following Discussions With Prime Minister Turgut Ozal of Turkey
  20. https://www.youtube.com/watch?v=t8H1WHJk0eQ
  21. https://www.youtube.com/watch?v=shOQJo49BUs%7C89 Seçim Özel-TRT
  22. https://www.youtube.com/watch?v=w7GwCGNpmNQ%7C1994 tarihli Turgut Bey belgeselinden
  23. https://www.youtube.com/watch?v=w7GwCGNpmNQ%7C1994 tarihli Turgut Bey belgeselinden
  24. Cumhuriyet.com.tr
  25. Cüneyt Ülsever, Kendini Arayan Türkiye, Timaş Yayınları, s. 75.
  26. Cüneyt Ülsever, Kendini Arayan Türkiye, Timaş Yayınları, s. 65.

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları:

Commons'da Turgut Özal ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikikaynak'ta Turgut Özal ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

Vikipedi'de Turgut Özal ile ilgili ansiklopedik bilgi bulunmaktadır.